Pedagogika Kultury 2007 - słowo wstępne

Tom trzeci naszego rocznika w całości został poświęcony wybranym aspektom współczesnej pedagogiki kultury, która na przestrzeni ostatnich kilku lat mocno ugruntowała swoją pozycję w rodzinie nauk o kulturze i wychowaniu człowieka nie tylko w naszym kraju. Właśnie rozwijanie współczesnej pedagogiki kultury w ujęciu komplementarnym od początku stanowi główny cel „Pedagogiki Kultury”, co zostało, między innymi, jednoznacznie zadeklarowane we wstępnych artykułach programowych redaktora naczelnego zamieszczonych w dwóch poprzednich tomach. Tym samym Redakcja chce zachęcać i tworzyć warunki do publikowania opracowań ściśle mieszczących się w tym kluczowym dla nas nurcie. Pragniemy wyrazić radość z zawartości tomu trzeciego i serdecznie podziękować Autorom zamieszczonych tu wypowiedzi za konstruktywne, twórcze, często odkrywcze włączenie się w tak wyraźnie ukierunkowane prace oraz zachęcić ich, a także innych badaczy zainteresowanych tą problematyką do dalszej – mamy nadzieję – równie owocnej współpracy.

Tom otwiera rozprawa Jarosława Chacińskiego na temat wybranych współczesnych kierunków studiów i badań szeroko rozumianej pedagogiki kultury (kulturowej) w Niemczech, w tym pedagogiki międzykulturowej, pedagogiki po holocauście i pedagogiki pokoju. Suzana Ferfoglia przybliża teologiczno-personalistyczne interpretacje rozumienia kultury zawarte w wybranych wypowiedziach Jana Pawła II. Dział recenzji natomiast rozpoczynają dwa omówienia ostatnich publikacji Zespołu Edukacji i Kultury Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” przy Prezydium PAN autorstwa Andrzeja Ciążeli i Agaty Świdzińskiej. Pierwsze dotyczy pracy Ireny Wojnar podsumowującej okres ponad trzydziestopięcioletniej działalności Zespołu, a drugie – pracy zbiorowej dokumentującej jego konferencje z roku 2004 i 2005.

W dziale Studia i rozprawy znalazły się propozycje całościowych koncepcji współczesnej pedagogiki kultury i edukacji kulturalnej – jedna autorstwa Dzierżymira Jankowskiego, oparta na pogłębianiu wiedzy o kulturze i stymulowaniu aktywności kulturalnej jako podstawowych funkcji szkoły w środowisku lokalnym, druga autorstwa Moniki Jaworskiej-Witkowskiej, nazwana przez Autorkę „pedagogiką (z wnętrza) kultury”. Dopełnieniem tych rozważań jest studium Krzysztofa Maliszewskiego poświęcone kategorii twórczości w klasycznej i współczesnej pedagogice kultury. Z tymi opracowaniami teoretycznymi koresponduje wypowiedź Joanny Jemielnik na temat aktualnego kryzysu praktyki wychowania przez sztukę w polskiej szkole w kontekście wyzwań współczesnej edukacji muzycznej. Publikujemy także recenzję Bartosza Dąbrowskiego kolejnego – po Pedagogice kultury w zarysie Janusza Gajdy – podręcznika z zakresu współczesnej pedagogiki kultury, tym razem autorstwa Dzierżymira Jankowskiego, a także recenzję Marcina Jaworskiego unikatowego na rynku polskim komiksu irańskiej autorki Marjane Satrapi, mogącego – zdaniem Autora recenzji – spełniać dodatkowo funkcję edukacyjną przygotowywania dzieci i młodzieży na spotkanie z Innością.

Osobny zbiór tekstów stanowią artykuły poświęcone analizie form i funkcji dramatu, teatru oraz dramy w różnych kontekstach edukacyjnych przygotowane przez Teresę Lewandowską-Kidoń, Krystynę Nowak-Wolny, Teresę Wilk i Wiesława Żardeckiego. Są to opracowania kulturoznawczo-pedagogiczne z nawiązaniami do wątków klasycznej estetyki, filozofii dialogu, socjologii zmiany i animacji kultury.

Odrębną część tomu stanowi obszerny zapis fragmentów debaty, która odbyła się w ramach konferencji Akademickie kształcenie animatorów i menedżerów kultury w Polsce w czerwcu 2006 roku w Lublinie z udziałem reprezentantów 14 wyższych szkół publicznych i niepublicznych z całego kraju, które prowadzą studia przygotowujące do wykonywania obu zawodów. Konferencja zorganizowana została pod patronatem honorowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przez Zakład Pedagogiki Kultury UMCS. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że dodatkowym rezultatem konferencji było zawarcie porozumienia o stałej, regularnej współpracy pomiędzy ośrodkami w różnych zakresach i formach. Uzupełnieniem zapisu debaty konferencyjnej jest komunikat z badań przeprowadzonych wśród uczestników projektu edukacyjnego „Miejsca pracy w sektorze kultury” przez Ewę Sarzyńską.

Wybrane aspekty kultury współczesnej analizowane w perspektywie humanistyczno-pedagogicznej przedstawione zostały w komunikatach Ewy Kępy (na temat „nowego tradycjonalizmu” i zmiany w postrzeganiu kobiety jako osoby we współczesnej myśli chrześcijańskiej) i Doroty Sieroń-Galusek (na temat przyspieszonego tempa życia w cywilizacji współczesnej i wartości spokoju, wyciszenia, „niespieszności” w interpretacjach Jerzego Stempowskiego) oraz w recenzji Kazimierza Wieczorkowskiego znanej książki Gordona Mathewsa Supermarket kultury, ze szczególnym uwzględnieniem problemu tożsamości w sytuacji wielokulturowości.

Bartosz Dąbrowski ponadto prezentuje wyniki własnych badań terenowych na temat studenckich zespołów artystycznych lubelskich uczelni publicznych, a Urszula Bylica przybliża w swojej recenzji rezultaty polsko-niemieckiego projektu badań, opartych przede wszystkim na studium przypadków, a poświęconych aktualnym przejawom edukacji kulturalnej dorosłych w obu krajach i przedstawionych w dwóch obszernych tomach. Ostatnie dwie recenzje poświęcone zostały publikacjom wydawnictwa Sage w całości skoncentrowanym: jedna – na efektywnym włączaniu hipertekstu i hipermediów do metodyki gromadzenia, analizy i prezentacji danych jakościowych (G. Ziółek i W. Bobrowicz), a druga – na najnowszych trendach w metodologii jakościowych badań edukacyjnych (D. Kubinowski).

Składamy serdeczne podziękowania recenzentowi tomu Księdzu Profesorowi Marianowi Nowakowi za wnikliwą ocenę złożonych tekstów oraz korygujące i wzbogacające uwagi. Wszystkim Czytelnikom życzymy inspirującej lektury.

   
© ALLROUNDER